"Common stocks and uncommon profits", Philip Fisher, 1-ci hissə

Benjamin Graham ucuz səhmələr axtarmağı öyrədirdisə, Philip Fisher fərqli yanaşma təklif etdi: illərlə böyümək potensialı olan, dayanıqlı üstünlüklərə sahib şirkətləri almaq.
Bu gün biz Philip Fisher-in "Common stocks and uncommon profits" kitabının əsas fikirləri haqqında post silsiləsinə başlayırıq.
Fisher şirkət təhlilini sistemləşdirmək üçün 15 meyardan ibarət çeklist istifadə edirdi. İlk 10-nu bu gün Sizə təqdim edirik 👇Bir də Sizə əlavə bir təklifimiz var. Bir şirkəti seçin (məsələn Apple) və oxuduqça, bu meyarları onlara tədbiq etməyə çalışın. Əminəm, belə daha maraqlı olacaq. Başlayaq.

İlk beş kriteriya 🔥

✅ 1. Uzun illər üçün bazarda satış artışı potensialı (“Sizable increase in sales for several years”) olan şirkət

Fisher yalnız bu gün yaxşı görünən şirkətlərə investisiya etmirdi.

Əsas sual:
👉 biznes bir neçə il ardıcıl satışları artıra biləcəkmi? Bunu həyata keçirmək üçün məhsulları var mı?

Siqnallar:
• böyüyən bazar
• real problemi həll edən məhsul
• miqyaslana bilən biznes modeli

✅ 2. Yeni məhsullar yaratma bacarığı

Cari məhsul xətti tükənəndə — sonra nə olacaq? Şirkət yeniliklər üzərində çalışır mı?

Fisher axtardığı şirkətlər:

• inkişaf mədəniyyəti olan

• yeni məhsullar üzərində işləyən

• gələcək “böyümə lokomotivləri”ni hazırlayan

✅ 3. R&D effektivliyi

Sadəcə araşdırma xərcləmək kifayət deyil — nəticə olmalıdır.

Fisher özünə bu sualı verdirdi:

👉 R&D şirkətə real rəqabət üstünlüyü gətirir mi?

• gözəl təqdimatlar edən,
• innovasiyanı imitasiya edən,
• pulları havaya xərcləyən

şirkətlərdən uzaq dururdu.

✅ 4. Güclü satış sistemi

Bir çox investor satışların əhəmiyyətini az qiymətləndirir.

Fisher fikrinə görə ən yaxşı məhsul belə güclü satış şəbəkəsi olmadan uğursuz olar

Vacib amillər:

• peşəkar satış komandası

• marketinq strategiyası

• müştəri ilə daimi iş

Ən yaxşı şirkətlər satmağı bacaranlardır.

✅ 5. Yüksək mənfəət göstəriciləri

Sadəcə satmaq kifayət deyil, gəlirlə satmaq lazımdır. Satışların artması, amma mənfəətin olmaması — bu artıq biznes yox, hobbi kimi görünür.

Fisher sahə ortalamasından yüksək mənfəətlə pul qazana bildiyini sübut edən şirkətləri axtarırdı.

6–10-cu kriteriyalar 🔥

Əgər ilk beş meyar şirkətin məhsullarını, satışlarını və ümumi potensialını qiymətləndirirdisə, növbəti beşlik — daxili idarəetmənin keyfiyyətini ölçmək üçün nəzərdə tutulub.

Fisher üçün şirkətin iç həyatı, mədəniyyəti və idarəetmə gücü bəzən maliyyə göstəricilərindən belə vacib idi.

✅ 6. Şirkət mənfəət marjasını qorumaq və artırmaq üçün nə edir?

5-ci meyarda qeyd olunan yüksək marja tək başına kifayət deyil — bu üstünlüyü sabit saxlamaq, ya da gücləndirmək lazımdır.

Fisher təhlil zamanı bu suallara cavab axtarırdı:

👉 xərc optimizasiyası var mı?
👉 istehsalda səmərəlilik artırılır mı?
👉 texnologiyadan istifadə güclüdür mü?

Bu suallar şirkətin gələcəkdə daha rəqabətli olub-olmadığını göstərir.

✅ 7. Əməkdaşlarla və işçilərlə münasibətlər

Fisherin fikrinə görə, xoşbəxt işçilər — güclü şirkətin əsas nöqtəsidir. Düşünün ki bunu 20-ci əsrin ortalarında yazmışdı (!)

Əsas əlamətlər:

• aşağı kadr dövriyyəsi
• ədalətli şərtlər
• motivasiya proqramları
• şəffaf korporativ davranış

Pis işçi münasibətləri = ciddi uzunmüddətli risk.

✅ 8. Yuxarı menecment arasında münasibətlər

Menecerlər bir-biri ilə mübarizə aparırsa — şirkət inkişaf etmir.

Fisher üçün vacib olan xüsusiyyətlər:

• rəhbərlər arasında qarşılıqlı hörmət,
• ortaq vizyonun mövcudluğu,
• daxili “intriqalar və siyasət” kimi destruktiv cəhətlərin olmaması

Bir də yuxarı menecerlər arasında məvacibdə böyük fərq olmamalıdır. Paxıllıq və “ayaq qazmaların” qarşısını almaq üçün.

✅ 9. İdarəetmədə dərinlik

Şirkətdə tək bir dahiyə güvənmək təhlükəlidir.

Fisher bunun əvəzinə:

• geniş, güclü və təcrübəli idarəetmə komandası,
• səlahiyyətlərin bölünməsi,
• ardıcıllıq planlaşdırması
olan şirkətlərə üstünlük verirdi.

Yəni şirkət bir nəfərlə yox, sistemlə işləməlidir.

✅ 10. Xərc analizi və uçot sisteminin keyfiyyəti

Bu kriteriya sadə görünsə də, son dərəcə əhəmiyyətlidir.

Fisher bu suallara cavab axtarırdı:

👉 şirkət xərclərini nə qədər dəqiq və vaxtında ölçür?
👉 qərarların arxasında real data varmı?
👉 uçot sistemləri çağdaş tələblərə uyğundurmu?

Güclü xərc və uçot nəzarəti — sağlam, effektiv biznes deməkdir.
Ən vacib amil isə - "Şirkət böyüyəndə, xərclər yüksəlməsin, ya da daha aşağı temp ilə artsın"

🔥 Bu meyarlar Fisher-in yanaşmasında şirkətin daxili gücünü açır:

Liderlik, mədəniyyət, proseslər, komanda və səmərəlilik.

davamı var