Wall Street-in ən böyük spekulyantı
Bu günkü yazımızın qəhrəmanın həyatı dalğalanmalardan ibarət idi — yoxsulluqdan yüz milyonlarla dollara, ordan isə yenidən iflasa. Onun adı Jesse Livermore.
• 1877-ci ildə Massaçusetsdə anadan olub.
• 14 yaşında evdən qaçdı və broker kontorunda kotirovkaları lövhəyə yazmaqla işə başladı.
• Çox tez ticarətə girişdi və 20 yaşına çatanda artıq ilk sərvətini qazanmışdı.
💸 Ticarət metodları və aksiomaları
Jesse Livermore-un əsas prinsipləri:
- Trendə tabe ol. Bazar həmişə haqlıdır, hətta məntiqə qarşı getsə də.
- Zərərləri kəs, mənfəəti saxla. Uduzan mövqeləri tez bağlamaq, qazananları isə trend bitənə qədər saxlamaq.
- Trend təsdiqlənəndən sonra mövqeni böyüt.
- Qıraqda gözləmək də bir mövqedir. Bəzən ən yaxşı qərar — heç nə etməməkdir.
- Məsləhətləri və saiyələri dinləmə. Qərarlar yalnız şəxsi analizə əsaslanmalıdır.
📈 Böyük uğurlar illəri
🏦 1907-ci il — bazarda panika yaşandı və Livermore ilk triumfu qazandı.
• 1907-ci ilin payızında bank böhranı fonunda bazar çökdü.
• Livermore əvvəlcədən zəifliyi hiss edib ümumi bazarı “short” etməyə başladı, xüsusən də dəmir yolu və bank səhmlərini.
• Panika başlayanda təxminən 3 milyon dollar qazandı (bugünkü dəyərlə təqribən 100 milyon $).
• Hətta J.P. Morgan şəxsən ondan “short”ları dayandırmağı xahiş etdi.
💰 1929-cu il — Böyük Depressiya və rekord uğur
• 1920-ci illərin bazarının həddindən artıq artımını görürdü: insanlar kreditlə səhmlər alır, qiymətlər reallıqdan qopmuşdu.
• 1929-un yay-payızında Jesse, sistemli şəkildə sənaye nəhənglərinin səhmlərini short edirdi (US Steel, AT&T, banklar).
• 29 oktyabr “Qara Çərşənbə axşamı” mövqelərini bağladı və təxminən 100 milyon dollar qazandı (bugünkü dəyərlə 1,7 milyard $).
• Qəzetlər onu “Amerikanın ən nifrət edilən adamı” adlandırırdı — milyonlarla insan hər şeyini itirərkən o isə zənginləşmişdi.
📉 İflaslar və itkilər
❌ İlk itki — gənclik
• İlk pullarını “bucket shop”larda qazandı, amma real birjada onları uduzdu.
• Səbəb: psixologiya və intizamın olmaması.
❌ 1930-cu il — triumfdan sonra faciə
• 1929 rekordundan sonra yenidən ticarətə başladı.
• Amma 1930-cu ildə düşündü ki, bazar dibə çatıb və almaq vaxtıdır.
• Böyük pullarını səhmlərə yatırdı.
• Əslində isə bu, Depressiyanın başlanğıcı idi: bazar 1932-yə qədər düşməyə davam etdi.
• Nəticədə 1929-da qazandığı sərvəti demək olar ki, tam itirdi.
❌ Sonrakı illər
• Bir neçə dəfə geri dönməyə çalışdı, amma uğursuz oldu.
• 1930-cu illərin ortalarına qədər sərvətinin çox hissəsini itirdi.
🏛 İrsi
• Jesse Livermore spekulyasiya dahisi və faciəsinin simvoludur.
• Onun risk-menecment qaydaları bu gün də treyderlər tərəfindən istifadə olunur.
• Amma həyatı göstərdi ki, ən parlaq metodlar belə, öz qaydalarını pozanda dağılır.
1940-cı ildə depressiya və borclar içində o, intihar etdi. Arvadına yazdığı vida məktubu acı etiraf idi: o, pul qazanmağı bacarırdı, amma saxlamağı yox.
📝 Jesse Livermore-un sitatları
🔹 «Ən böyük pullar bazarın böyük hərəkətlərində qazanılır.»
🔹 «Oyunçular dərhal haqlı olmaq istəyirlər; mən isə nəticədə haqlı olmaq istəyirəm.»
🔹 «Heç vaxt zərəri ortalama!»
🔹 «Treyderin edə biləcəyi ən yaxşı şey — oturub gözləməkdir.»
🔹 «İnsan təbiəti dəyişmir. Buna görə də bazarda eyni səhvlər təkrar olunur.»
🔹 «Ən çox pulu öz qaydalarımı pozanda itirdim.»
📚 Jesse Livermore haqqında kitablar
- "Reminiscences of a Stock Operator" — Edwin Lefèvre (klassik əsər, Livermore-un həyatına əsaslanan yarı-bioqrafik roman).
- "How to Trade in Stocks" — Jesse Livermore (öz metodlarını və qaydalarını izah etdiyi kitab).
- "Jesse Livermore: World's Greatest Stock Trader" — Richard Smitten.
- "Jesse Livermore: Boy Plunger" — Tom Rubython.
- "Jesse Livermore: Speculator King" — Paul Sarnoff.
