Magic Formula Investing — Joel Greenblatt strategiyası
Strategiyanın mahiyyəti
Magic Formula — Joel Greenblatt tərəfindən "The Little Book That Beats the Market" (2005) kitabında təklif olunan sadə səhmlərin seçmə alqoritmidir.
O, iki əsas parametri birləşdirir: biznesin keyfiyyəti (onu kapital gəlirliliyi ilə ölçür) və şirkətin ucuzluğu.
📊 Parametrlər və onların hesablanması
1️⃣ Kapitalın gəlirliliyi (Return on Capital, ROC)
Şirkətin nə qədər effektiv işlədiyini göstərir: yəni qoyulmuş kapitaldan nə qədər gəlir əldə olunur.
Sadə formula:
ROC = EBIT / (Net Working Capital + Net Fixed Assets)
burada EBIT = faizlər və vergilərdən əvvəlki mənfəət.
Nümunə:
• EBIT = $100 mln
• Net Working Capital + Net Fixed Assets = $400 mln
• ROC = 100 / 400 = 25%
2️⃣ Qiymətə görə mənfəət (Earnings Yield)
Şirkətin gəlirləri ilə müqayisədə onun nə qədər ucuz qiymətləndiyini göstərir.
Formula:
Earnings Yield = EBIT / Enterprise Value
burada Enterprise Value = bazar kapitalizasiyası + borc – nağd vəsait.
Nümunə:
• EBIT = $100 mln
• Enterprise Value = $800 mln
• Earnings Yield = 100 / 800 = 12,5%
📌 Magic Formula necə işləyir
- Müəyyən indeksdən bütün səhmləri götürürük
- Hər biri üçün ROC və Earnings Yield hesablayırıq.
- Şirkətləri bu iki göstəriciyə görə sıralayırıq və nömrələyirik.
- Reytinqləri toplayırıq → yekun balı əldə edirik.
- Ən yaxşı 20–30 səhmi alırıq, 1 il saxlayırıq, sonra siyahını yeniləyirik.
📈 Testlərin nəticələri
• Greenblatt kitabında 1988–2004 testlərini göstərmişdi — illik təqribən 24–26% gəlir, S&P 500-un orta hesabla 12% gəliri ilə müqayisədə.
• Sonrakı müstəqil araşdırmalar (məsələn, Alpha Architect, Quantopian) təsdiq edib ki, formula uzun müddətdə bazarı geridə qoyur.
• Qısamüddətli dövrdə (1–3 il) ciddi enişlər və indeksdən geri qalma mümkündür.
⚠️ Strategiyanın tənqidi
• Çox sadədir — bir çoxları hesab edir ki, formula yalnız klassik value göstəricilərini (P/E, ROIC) əks etdirdiyi üçün işləyir.
• Həmişə praktik deyil — böyük fondlar üçün kiçik, ucuz səhmləri almaq çətindir; daha çox fərdi investorlar üçün uyğundur.
• Uğursuz dövrlər uzana bilər — Magic Formula bəzən illərlə bazardan geri qalır (məsələn, 2016–2019). Səbr və intizam tələb olunur.
• Sektor riskləri — yüksək ROC və aşağı qiymətləndirməsi olan şirkətlər bəzən gizli problemlərlə üzləşir (dövrilik, tələbin azalması).
🚀 Nəticə
Magic Formula — keyfiyyət + dəyər prinsiplərini birləşdirən sadələşdirilmiş investisiya strategiyasıdır.
O, doğrudan da uzunmüddətli üstünlük verir, amma:
• nizam-intizam,
• səbr,
• və müvəqqəti zərərlərlə barışmağa hazır olmağı tələb edir.
